ค่า STC (Sound Transmission Class) คืออะไร และทดสอบอย่างไร
STC หรือ Sound Transmission Class คือตัวเลขเดียวที่บอกว่าผนัง พื้น ประตู หรือหน้าต่าง กั้นเสียงทางอากาศได้ดีแค่ไหน ยิ่ง STC สูง เสียงยิ่งผ่านได้น้อย ค่านี้วัดในห้องปฏิบัติการตาม ASTM E90 และคำนวณเป็นค่าเดียวตาม ASTM E413 ส่วนในอาคารที่สร้างเสร็จแล้ว ค่าที่วัดหน้างานคือ ASTC (ASTM E336) หรือ DnT,w (ISO 16283-1) ซึ่งโดยทั่วไปต่ำกว่าค่าห้องปฏิบัติการ 5–10 หน่วย บทความนี้อธิบายว่าตัวเลขหมายความว่าอย่างไร ทดสอบอย่างไร ต้องการค่าเท่าไร และทำไมค่าห้องปฏิบัติการกับค่าหน้างานจึงต่างกัน
STC คืออะไร
STC คือค่าระดับการกั้นเสียงทางอากาศ ชิ้นงานที่ทดสอบถูกติดตั้งระหว่างห้องสองห้อง สร้างเสียงในห้องหนึ่ง แล้ววัดผลต่างของระดับเสียงระหว่างสองห้องในแถบความถี่ 1/3 ออกเทฟ 16 แถบ ตั้งแต่ 125 Hz ถึง 4000 Hz จากนั้นนำกราฟค่า transmission loss ไปเทียบกับเส้นอ้างอิงตามกติกาของ ASTM E413 ค่าของเส้นอ้างอิงที่ 500 Hz คือค่า STC โดยประมาณ STC 1 หน่วยเท่ากับการกั้นเสียง 1 เดซิเบล ดังนั้น STC 50 ให้เสียงผ่านน้อยกว่า STC 40 ประมาณ 10 dB
STC ย่อมาจากอะไร
STC ย่อมาจาก Sound Transmission Class เป็นค่าระดับตามมาตรฐานอเมริกัน (ASTM) ส่วนค่าเทียบเท่าในระบบ ISO ที่ใช้ในข้อกำหนดของยุโรปและสากลส่วนใหญ่คือ Rw (weighted sound reduction index) วัดตาม ISO 10140-2 และคำนวณตาม ISO 717-1 ค่าทั้งสองใกล้เคียงกันสำหรับผนังส่วนใหญ่ แต่ใช้แทนกันไม่ได้ ต้องใช้ค่าที่ข้อกำหนดของโครงการระบุ
การทดสอบ STC ทำอย่างไร
การทดสอบ STC ในห้องปฏิบัติการทำตาม ASTM E90 ชิ้นงาน เช่น แผ่นผนัง ประตูพร้อมวงกบ หน้าต่าง หรือระบบผนังกั้นห้อง ถูกติดตั้งในช่องเปิดระหว่างห้องกำเนิดเสียงและห้องรับเสียง ซึ่งโครงสร้างแยกจากกัน ทำให้เสียงผ่านได้ทางชิ้นงานเท่านั้น ขั้นตอนคือ
- ติดตั้งชิ้นงานในช่องทดสอบและซีลขอบโดยรอบ แล้วตรวจรอยรั่วของการติดตั้ง (ช่องเปิดเพียง 1% ของพื้นที่ทำให้ transmission loss สูงสุดได้เพียงราว 20 dB ไม่ว่าแผ่นจะทำจากอะไร)
- สร้างเสียงแบบ broadband ในห้องกำเนิดเสียง แล้ววัดระดับเสียงเฉลี่ยในทั้งสองห้องทุกแถบ 1/3 ออกเทฟ
- วัดเวลาก้อง (reverberation time) ของห้องรับเสียง เพื่อหาค่าการดูดซับเสียงของห้อง
- คำนวณ transmission loss ในแต่ละแถบจากผลต่างระดับเสียง พื้นที่ชิ้นงาน และค่าดูดซับของห้องรับเสียง
- นำกราฟ transmission loss ไปเทียบเส้นอ้างอิง ASTM E413 โดยผลรวมของส่วนที่ต่ำกว่าเส้นอ้างอิงต้องไม่เกิน 32 dB และไม่มีแถบใดต่ำกว่าเส้นอ้างอิงเกิน 8 dB
- รายงานค่า STC ค่า transmission loss รายแถบ และสภาพการติดตั้ง
ทดสอบ STC ได้ที่ไหนในประเทศไทย
การทดสอบ STC และ Rw ของวัสดุและผลิตภัณฑ์ก่อสร้างในห้องปฏิบัติการ ทำโดยห้องปฏิบัติการ Acoustic Laboratory Thailand (ALT) กรุงเทพฯ ซึ่งทดสอบตาม ASTM E90 และ ISO 10140-2 ในห้อง reverberation คู่ และรายงานทั้ง STC และ Rw จากการทดสอบครั้งเดียว Geonoise ไม่ได้ทดสอบในห้องปฏิบัติการ แต่วัดผลจริงหลังติดตั้งที่หน้างาน ดูหัวข้อการวัดภาคสนามด้านล่าง
ค่า STC ควรสูงหรือต่ำ
ควรสูง STC ยิ่งสูง การกั้นเสียงยิ่งดี ความหมายในทางปฏิบัติของตัวเลขเห็นได้ชัดที่สุดเมื่อเทียบกับเสียงพูดจากห้องข้างเคียง
| STC | สิ่งที่ได้ยินผ่านผนัง |
|---|---|
| 25 | เสียงพูดปกติได้ยินและเข้าใจได้ |
| 30 | เสียงพูดดังได้ยินและเข้าใจได้ เสียงพูดปกติได้ยินแต่ไม่ชัด |
| 35 | เสียงพูดดังได้ยินแต่จับใจความไม่ได้ |
| 40 | เสียงพูดดังได้ยินแผ่วเบา |
| 45 | เสียงพูดดังไม่ได้ยิน เสียงดนตรีและตะโกนได้ยินแผ่ว ๆ |
| 50 | เสียงดังส่วนใหญ่ไม่ได้ยิน มีเพียงดนตรีดังมากหรือเสียงตะโกนที่ผ่านมาแผ่ว ๆ |
| 55–60 | เสียงดังมาก เช่น ดนตรีขยายเสียง แทบไม่ได้ยิน |
คำอธิบายข้างต้นใช้กับเสียงในย่านเสียงพูด แหล่งเสียงที่มีเบสหนัก เช่น ซับวูฟเฟอร์ ผับ หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้า มีพลังงานหลักอยู่ต่ำกว่า 125 Hz ซึ่ง STC ไม่ได้ประเมินเลย ผนังที่มี STC ดีจึงอาจยังไม่ผ่านกับเสียงความถี่ต่ำ กรณีเหล่านี้ค่า transmission loss รายแถบและการวัดภาคสนามสำคัญกว่าตัวเลขเดียว
STC 27 ดีหรือไม่
ไม่ดี หากเป็นผนังหรือพื้นระหว่างห้องที่มีคนใช้งานทั้งสองฝั่ง STC 27 อยู่ในระดับของหน้าต่างกระจกชั้นเดียว ประตูไส้กลวง หรือผนังบาง เสียงพูดดังจากห้องข้าง ๆ ยังเข้าใจได้ และเสียงพูดปกติได้ยินชัด ค่านี้อาจยอมรับได้สำหรับหน้าต่างที่หันไปทางถนนเงียบ หรือประตูภายในที่ไม่ต้องการความเป็นส่วนตัว ค่าทั่วไปของวัสดุที่พบบ่อยมีดังนี้ (เป็นแนวทางเท่านั้น ค่าจริงคือค่าในรายงานทดสอบ)
| องค์ประกอบ | STC ห้องปฏิบัติการโดยทั่วไป |
|---|---|
| ประตูภายในไส้กลวง มีช่องใต้ประตู | 20–25 |
| กระจกชั้นเดียว 6 มม. | 27–31 |
| ประตูไส้ตัน มีซีลรอบบาน | 30–35 |
| ผนังยิปซัมโครงเดี่ยว แผ่นเดียวต่อด้าน ไม่มีฉนวน | 33–36 |
| กระจกสองชั้นมีช่องอากาศ (6/12/6) | 33–36 |
| ผนังยิปซัมโครงเดี่ยว สองแผ่นต่อด้าน ใส่ฉนวน | 40–45 |
| ผนังคอนกรีตบล็อก 100 มม. ฉาบปูน | 45–48 |
| พื้นคอนกรีตเสริมเหล็ก 150 มม. | 50–55 |
| ผนังยิปซัมโครงคู่หรือโครงสลับ ใส่ฉนวน | 55–60 ขึ้นไป |
STC, Rw และ DnT,w ต่างกันอย่างไร ต้องใช้ค่าไหน
คำถามเดียวกันว่าผนังนี้กั้นเสียงได้เท่าไร ตอบด้วยค่าระดับที่ต่างกัน ขึ้นกับว่าใช้มาตรฐานตระกูลใด และตัวเลขนั้นอธิบายผลิตภัณฑ์ในห้องปฏิบัติการหรือผนังตามที่สร้างจริง ข้อกำหนดโครงการและมาตรฐานแบรนด์จะระบุค่าใดค่าหนึ่ง และการทดสอบต้องรายงานค่านั้น
| ค่า | ตระกูลมาตรฐาน | ห้องปฏิบัติการหรือภาคสนาม | วัดตาม | คำนวณตาม | ช่วงความถี่ |
|---|---|---|---|---|---|
| STC | ASTM | ห้องปฏิบัติการ | ASTM E90 | ASTM E413 | 125–4000 Hz |
| ASTC (เดิมคือ FSTC) | ASTM | ภาคสนาม | ASTM E336 | ASTM E413 | 125–4000 Hz |
| NIC / NNIC | ASTM | ภาคสนาม ผลต่างระดับเสียงโดยไม่ปรับพื้นที่ | ASTM E336 | ASTM E413 | 125–4000 Hz |
| Rw | ISO | ห้องปฏิบัติการ | ISO 10140-2 | ISO 717-1 | 100–3150 Hz |
| R'w | ISO | ภาคสนาม ค่าดัชนีลดเสียงปรากฏ | ISO 16283-1 | ISO 717-1 | 100–3150 Hz |
| DnT,w | ISO | ภาคสนาม ผลต่างระดับเสียงมาตรฐาน | ISO 16283-1 | ISO 717-1 | 100–3150 Hz |
| IIC / AIIC | ASTM | เสียงกระแทก ห้องปฏิบัติการ / ภาคสนาม | ASTM E492 / E1007 | ASTM E989 | 100–3150 Hz |
| Ln,w / L'nT,w | ISO | เสียงกระแทก ห้องปฏิบัติการ / ภาคสนาม | ISO 10140-3 / ISO 16283-2 | ISO 717-2 | 100–3150 Hz |
Rw กับ STC ของผนังเดียวกันมักต่างกันไม่กี่หน่วย แต่กติกาการเทียบเส้นอ้างอิงและช่วงความถี่ต่างกัน ผลิตภัณฑ์ที่ได้ STC 50 จึงไม่ได้แปลว่าได้ Rw 50 โดยอัตโนมัติ หากข้อกำหนดเขียนเป็น Rw แต่รายงานทดสอบเป็น STC ให้ขอข้อมูลรายแถบความถี่แล้วคำนวณค่าใหม่ แทนการแปลงตัวเลขเดียว
STC ห้องปฏิบัติการกับ STC หน้างาน — ทำไมผนังที่ติดตั้งแล้วได้ค่าต่ำกว่า
ค่าห้องปฏิบัติการอธิบายชิ้นงานเพียงลำพัง ติดตั้งและซีลโดยคนที่มีหน้าที่ติดตั้งและซีลโดยเฉพาะ ส่วนค่าภาคสนามอธิบายการกั้นเสียงทั้งหมดระหว่างสองห้องตามที่สร้างจริง เสียงในอาคารไม่ได้ผ่านแค่ผนัง แต่ผ่านไปรอบ ๆ ผนังด้วย สาเหตุที่พบบ่อยที่ทำให้ค่าภาคสนาม (ASTC หรือ DnT,w) ต่ำกว่า STC ห้องปฏิบัติการ 5–10 หน่วย ได้แก่
- การส่งผ่านเสียงข้างเคียง (flanking) ผ่านพื้น ช่องฝ้าเพดาน ผนังภายนอก หรือผนังทางเดินที่ต่อเนื่องผ่านผนังกั้นห้อง ซึ่งวัดแยกตาม ISO 10848-2 เมื่อต้องหาเส้นทาง
- ช่องว่างและจุดเจาะทะลุ: รางบนและรางล่างไม่ได้ซีล กล่องปลั๊กไฟติดตั้งหลังชนกัน ท่อและท่อลมทะลุผนัง ช่องใต้ประตู
- ประตูและกระจกในผนัง ซึ่งกำหนดเพดานของค่าทั้งผนังไม่ว่าผนังเองจะได้ค่าเท่าไร
- งานระบบอาคาร: ท่อลมที่เชื่อมสองห้อง หรือช่องเหนือฝ้าที่ทั้งสองห้องใช้ร่วมกัน
- ฝีมือช่าง: ฉนวนขาด สกรูยึดทะลุ resilient channel แผ่นไม่ได้วางสลับรอยต่อ
- ขนาดห้องและเฟอร์นิเจอร์ ซึ่งเป็นเหตุผลที่ DnT,w และ ASTC ถูกปรับเป็นค่ามาตรฐานตามเวลาก้องอ้างอิง
ส่วนต่างนี้คือเหตุผลที่ข้อกำหนดต้องระบุว่าต้องการค่าใดและจะตรวจรับที่ไหน ผลิตภัณฑ์ STC 50 จากห้องปฏิบัติการอาจติดตั้งแล้วได้ผนัง ASTC 42 และมีเพียงการวัดภาคสนามเท่านั้นที่จะแสดงให้เห็น Geonoise วัดค่าหลังติดตั้งเป็นบริการ ดูการทดสอบการกั้นเสียงภาคสนาม และเมื่อผนังได้ค่าต่ำกว่าที่ควร เราหาเส้นทางเสียงด้วย acoustic camera ก่อนที่ใครจะจ่ายเพื่อแก้ผิดจุด
ต้องการค่า STC เท่าไร
กฎหมายควบคุมอาคารของไทยไม่ได้กำหนดค่า STC ขั้นต่ำเป็นการทั่วไป ข้อกำหนดมาจากสเปกของโครงการ มาตรฐานแบรนด์โรงแรม (โดยทั่วไป STC 50–55 ระหว่างห้องพัก พร้อมข้อกำหนดให้ตรวจวัดหน้างาน) เกณฑ์อาคารเขียวและอาคารเพื่อสุขภาวะ และความคาดหวังของเจ้าของโครงการเอง ค่าเป้าหมายการออกแบบโดยประมาณ (ค่าห้องปฏิบัติการ เว้นแต่ระบุไว้)
| การกั้น | เป้าหมายโดยทั่วไป |
|---|---|
| ผนังหรือพื้นระหว่างยูนิตคอนโดมิเนียม | STC 50–55 (ภาคสนาม ASTC 45–50) |
| ห้องพักโรงแรมถึงห้องพัก ตามมาตรฐานแบรนด์ | STC 50–55 หลายแบรนด์ตรวจวัดหน้างาน |
| ห้องพักโรงแรมถึงทางเดิน รวมประตู | STC 35–40 โดยรวม กำหนดโดยประตู |
| ห้องประชุมหรือห้องผู้บริหาร | STC 45–50 เพื่อความลับของการสนทนา |
| สำนักงานเปิดถึงห้องประชุม | STC 40–45 |
| ห้องเรียนถึงห้องเรียน | STC 45–50 |
| ห้องผู้ป่วยถึงห้องผู้ป่วย | STC 45–50 |
| ห้องเครื่องถึงพื้นที่ใช้งาน | STC 55–60 และตรวจความถี่ต่ำเพิ่ม |
| โรงภาพยนตร์ สถานบันเทิง หรือห้องคาราโอเกะ ถึงเพื่อนบ้าน | STC 60 ขึ้นไป และต้องประเมินความถี่ต่ำ STC อย่างเดียวไม่พอ |
กำหนดเป้าหมายด้วยค่าที่จะใช้ตรวจรับจริง หากสัญญาตรวจรับด้วยการวัดภาคสนาม ให้เขียนข้อกำหนดเป็น DnT,w หรือ ASTC พร้อมระบุวิธี ISO 16283-1 หรือ ASTM E336 เพื่อไม่ให้ใบรับรองผลิตภัณฑ์จากห้องปฏิบัติการถูกนำมาใช้เป็นหลักฐานของผลการติดตั้ง Geonoise ตรวจสอบข้อสัญญาด้านเสียงก่อนลงนามภายใต้บริการตรวจสอบสัญญาและข้อรับประกันด้านเสียง
จะพิสูจน์ค่า STC ในโครงการของคุณได้อย่างไร
- การเลือกผลิตภัณฑ์: ขอรายงานทดสอบห้องปฏิบัติการตาม ASTM E90 หรือ ISO 10140-2 จากผู้ขาย ไม่ใช่ค่าในโบรชัวร์ และตรวจว่าวิธีติดตั้งและขนาดชิ้นงานตรงกับการติดตั้งจริงของคุณ
- การออกแบบ: ตรวจเส้นทาง flanking ประตู กระจก และจุดเจาะทะลุ เทียบกับเป้าหมาย เพราะสิ่งเหล่านี้เป็นตัวกำหนดผลภาคสนาม
- การก่อสร้าง: ตรวจการซีลและฉนวนก่อนปิดแผ่นผนัง ซึ่งเป็นจังหวะที่แก้ไขได้ถูกที่สุด
- การส่งมอบ: วัดการกั้นเสียงที่ติดตั้งแล้วตาม ISO 16283-1 (DnT,w, R'w) หรือ ASTM E336 (ASTC) ด้วยเครื่องมือ Class 1 ที่สอบเทียบจากห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง ISO/IEC 17025 แล้วเทียบกับค่าในสัญญา
- ข้อพิพาท: เมื่อผนังได้ค่าต่ำกว่าที่ควร การวัดร่วมกับการสแกนด้วย acoustic camera จะแสดงว่าผลิตภัณฑ์ การติดตั้ง หรือเส้นทาง flanking เป็นสาเหตุ
การทดสอบผลิตภัณฑ์ในห้องปฏิบัติการทำโดยห้องปฏิบัติการ ALT ส่วนการวัดหน้างาน การตีความผล และการแก้ไข เป็นงานของ Geonoise ภายใต้บริการอะคูสติกอาคาร และการทดสอบการกั้นเสียงภาคสนาม Geonoise ไม่ขายทั้งผลิตภัณฑ์และมาตรการที่แนะนำ ตัวเลขที่คุณได้จึงเป็นตัวเลขที่ผนังทำได้จริง
คำถามที่พบบ่อย
การทดสอบ STC คืออะไร
การทดสอบ STC คือการวัดว่าผนัง ประตู หน้าต่าง หรือผนังกั้นห้อง กั้นเสียงทางอากาศได้เท่าไร ในห้องปฏิบัติการทำตาม ASTM E90 โดยติดตั้งชิ้นงานระหว่างห้องสองห้องที่แยกจากกัน วัดผลต่างระดับเสียงในแถบ 1/3 ออกเทฟ ตั้งแต่ 125 ถึง 4000 Hz แล้วแปลงเป็นตัวเลขเดียวคือ Sound Transmission Class ตาม ASTM E413 ส่วนการทดสอบเทียบเท่าที่หน้างานคือ ASTM E336 (ASTC) หรือ ISO 16283-1 (DnT,w)
STC ย่อมาจากอะไร
Sound Transmission Class คือค่าระดับการกั้นเสียงทางอากาศแบบตัวเลขเดียวตามมาตรฐาน ASTM ค่าเทียบเท่าในระบบ ISO คือ Rw (weighted sound reduction index)
ค่า STC ควรสูงหรือต่ำ
ควรสูง STC ที่เพิ่มขึ้น 1 หน่วยเท่ากับเสียงผ่านน้อยลงประมาณ 1 dB ที่ STC 30 เสียงพูดดังจากห้องข้างเคียงยังเข้าใจได้ ที่ STC 50 เสียงดังส่วนใหญ่ไม่ได้ยิน
STC 27 ดีหรือไม่
ไม่ดี หากเป็นผนังหรือพื้นระหว่างห้อง STC 27 อยู่ในระดับหน้าต่างกระจกชั้นเดียวหรือประตูน้ำหนักเบา เสียงพูดดังยังเข้าใจได้ผ่านผนัง ค่านี้อาจยอมรับได้สำหรับหน้าต่างที่หันไปทางถนนเงียบ หรือประตูภายในที่ไม่ต้องการความเป็นส่วนตัว
STC กับ Rw ต่างกันอย่างไร
ทั้งสองค่าประเมินการกั้นเสียงทางอากาศจากการทดสอบห้องปฏิบัติการแบบเดียวกัน แต่ STC คำนวณตาม ASTM E413 ในช่วง 125–4000 Hz ส่วน Rw คำนวณตาม ISO 717-1 ในช่วง 100–3150 Hz ตัวเลขมักใกล้เคียงกันแต่ใช้แทนกันไม่ได้ ให้ใช้ค่าที่ข้อกำหนดระบุ และขอข้อมูลรายแถบความถี่หากต้องการอีกค่าหนึ่ง
ทำไมค่า STC ที่วัดหน้างานจึงต่ำกว่าค่าห้องปฏิบัติการ
ค่าห้องปฏิบัติการอธิบายชิ้นงานเพียงลำพัง แต่ในอาคาร เสียงยังผ่านทาง flanking รอยต่อ งานระบบ ประตู และช่องว่าง ค่าภาคสนาม ASTC หรือ DnT,w จึงต่ำกว่า STC ห้องปฏิบัติการโดยทั่วไป 5–10 หน่วย มีเพียงการวัดภาคสนามเท่านั้นที่แสดงว่าผนังที่ติดตั้งแล้วทำได้จริงเท่าไร
วัดค่า STC ที่หน้างานได้ไหม
วัดค่าเทียบเท่าภาคสนามได้ ASTM E336 ให้ค่า ASTC (หรือ NIC โดยไม่ปรับพื้นที่) และ ISO 16283-1 ให้ค่า DnT,w และ R'w Geonoise วัดค่าเหล่านี้ในอาคารที่สร้างเสร็จแล้วด้วยเครื่องมือ Class 1 ลำโพงรอบทิศทาง และสำหรับพื้น ใช้เครื่องกำเนิดเสียงกระแทกมาตรฐานวัดเสียงกระแทกตาม ISO 16283-2
ใครทดสอบ STC ในประเทศไทย
การทดสอบ STC และ Rw ในห้องปฏิบัติการตาม ASTM E90 และ ISO 10140-2 ทำโดย Acoustic Laboratory Thailand (ALT) กรุงเทพฯ ส่วนการวัดผลจริงหลังติดตั้ง และการวินิจฉัยและแก้ไขเมื่อผนังได้ค่าต่ำกว่าที่ควร ทำโดย Geonoise ทั้งสองส่วนแยกจากกัน เพื่อให้ห้องปฏิบัติการไม่ได้ออกแบบผลิตภัณฑ์ที่ตนทดสอบ และที่ปรึกษาไม่ได้ขายผลิตภัณฑ์ที่ตนวัด